Olej słonecznikowy pozyskuje się z pestek słonecznika. Słoneczniki przywieźli do Europy Hiszpanie już w XVI wieku, ale dopiero od XIX wieku na terenach współczesnej Ukrainy zaczęto wytwarzać olej słonecznikowy na szeroką skalę.

Zastosowanie oleju słonecznikowego w kuchni

Rafinowany lub nierafinowany olej słonecznikowy jest wykorzystywany w kuchniach całego świata ze względu na jego neutralność smaku i zapachu i z powodu tego, że jego temperatura wrzenia nie stanowi przeszkody to tego, żeby był używany do gotowania, duszenia, pieczenia, smażenia i frytowania. Do frytur wykorzystuje się specjalny typ oleju słonecznikowego, a jest to związane z tym, że ten typ oleju najlepiej znosi wysokie temperatury. Także do produkcji ciast na bazie oleju wykorzystywany jest olej słonecznikowy. Tak istotnie bogaty w składniki odżywcze, rafinowany na zimno olej, przede wszystkim bio-olej stosuje się z powodzeniem do sałatek, sosów podawanych na zimno, dipów, marynat. Z olejem słonecznikowym jest przyrządzana pasta czosnkowa na bazie białego wina.

Skład olej słonecznikowego

Olej słonecznikowy ma w sobie więcej witaminy E niż droższy od niego olej rzepakowy – na 100 g produktu w aż 1/3 znajduje się witamina E. W tym oleju znajdują się fitosterole, które także są obecne w pestkach słonecznika. Mają one pozytywny wpływ na obniżenie poziomu cholesterolu we krwi, a co jest z tym związane, obniża się ryzyko wystąpienia miażdżycy. Można ich jednak spożywać nie więcej niż 3 g na dobę, co jest kolejną wskazówką do tego, aby nie używać zbyt dużo oleju słonecznikowego.

Różnica między olejem rafinowanym a nierafinowanym

Olej słonecznikowy może być tłoczony na ciepło (rafinowany) lub na zimno (nierafinowany). Olej nierafinowany jest poddawany tylko prostej obróbce mechanicznej, natomiast ten tłoczony na ciepło pozyskuje się na drodze poddania go wysokim temperaturom i substancjom chemicznym. Oleje nierafinowane odróżniają się od rafinowanych tym, że mają więcej składników odżywczych takich jak beta-karoten odpowiedzialny za bardziej żółty kolor oleju. Oleje tłoczone na zimno mają wyraźniejszy smak od neutralnych smakowo olejów rafinowanych.

Jak należy przechowywać olej słonecznikowy?

Są dwa rodzaje oleju słonecznikowego: tłoczony na zimno oraz na ciepło. Ten tłoczony na zimno należy umieścić w najlepiej szklanej butelce, w miejscu, do którego dochodzi znikoma ilość światła, w temperaturze od 5 do 10°C, czyli najlepiej w lodówce na dolnej półce przez okres od 3 miesięcy do pół roku. Olej rafinowany na ciepło nadaje się do przechowywania na zewnątrz lodówki, przez okres trochę dłuższy niż pół roku.

Skąd pochodzi olej słonecznikowy?

Według aktualnych źródeł to Hiszpanie byli pierwszymi ludźmi, którzy przywieźli olej słonecznikowy do Europy w XVI w. ze swoich kolonii. Następnie w XIX w. rolnik Bokarew z Ukrainy zaczął uprawiać słoneczniki, ponieważ chciał pozyskać z nich olej. W całej Rosji olej słonecznikowy zyskał na popularności. Olej pochodzenia zwierzęcego odstawiano wtedy w czasie postu na rzecz oleju słonecznikowego, dlatego zaczęto określać go mianem oleju postnego. Współcześnie uprawia się słonecznik w większości dobrze nasłonecznionych krajów Europy np. we Francji czy na Ukrainie.

Jak wyrabia się olej słonecznikowy i w jakim celu się go stosuje?

W wyniku prasowania pestek słonecznika i rafinowania uzyskuje się tłuszcz roślinny potrzebny do produkcji oleju. W skład oleju słonecznikowego wchodzi wiele nienasyconych kwasów tłuszczowych, a także duże ilości lecytyny bądź kwasu linolowego. Ponadto jest źródłem witaminy E. Zwykle przechowuje się olej słonecznikowy w chłodnych, suchych miejscach, co wpływa na zwiększenie okresu, w którym może być przydatny do spożycia. Rafinowany olej słonecznikowy cechuje się tym, że jego okres przydatności do spożycia jest znacznie większy. W skład kwiatu jednego słonecznika wchodzi aż 2000 pestek, które przeznaczone są po okresie kwitnienia do produkcji oleju słonecznikowego. Smak nierafinowanego oleju jest charakterystycznie orzechowy, natomiast kolor przybiera barwę albo jasnej, albo ciemnej żółci. Rafinowany olej słonecznikowy cechuje się raczej neutralnością smaku. Żółta barwa oleju słonecznikowego wpływa na to, że jest często wykorzystywany do wytworzenia margaryny.

W wielu kuchniach olej słonecznikowy ma status niezbędnego do przyrządzenia potraw. Zwykle używa się go jako dodatek do sałatek warzywnych, gotowanych dań czy do potraw, które mogą być podawane na zimno. Rafinowany olej słonecznikowy stosuje się natomiast w procesie wytwarzania frytek, do smażenia czy pieczenia. Olej słonecznikowy w wersji bio sprawdza się w procesie podgrzewania dań. Olejów roślinnych nie wykorzystuje się wyłącznie w kuchni, ale także w terapiach leczniczych oraz w wytwarzaniu biodiesla i do celów techniczych albo farmaceutycznych.

Po co jest kuracja olejem słonecznikowym?

Oczyszczenie organizmu z niepotrzebnych, wręcz szkodliwych substancji to cel kuracji olejem słonecznikowym. Stosując go regularnie, można odnieść dobre skutki podczas leczenia diabetyków, ludzi zmagających się z chorobami serca, a także w regulowaniu poziomu dobrego i złego cholesterolu we krwi. Olej słonecznikowy wykazuje właściwości wykrztuśne, wspomaga organizm w walce z kaszle,, chrypką oraz katarem. Osłabienie perystaltyki jelit również jest sygnałem do rozpoczęcia kuracji. Tłuszczów roślinnych można stosować z powodzeniem podczas masaży, zwykle w celu eliminacji przesuszonej skóry.

Pochodzenie oleju słonecznikowego

Najprawdopodobniej to Hiszpanie sprowadzili olej słonecznikowy do Europy na początku XVI wieku. Potem rolnik Bokarew na Ukrainie hodował słoneczniki od 1830 r., żeby pozyskiwać z nich olej. Nastąpił wtedy boom na ten rodzaj oleju w całej Rosji. Zastępował on wtedy w czasie postu olej pochodzenia zwierzęcego, dlatego zwano go także olejem postnym. Obecnie uprawia się pola słoneczników we Francji, w południowej Europie, na Ukrainie, w Rosji, także w Polsce.

Pozyskiwanie oleju słonecznikowego i jego zastosowanie

Tłuszcz roślinny pozyskuje się na drodze prasowania nasion na zimno i rafinowania. Olej słonecznikowy zawiera wiele nienasyconych kwasów tłuszczowych, jest bogaty w kwas linolowy i ma dużo lecytyny w sobie. Zawiera tak samo dużo witaminy E. Przydatność do spożycia oleju słonecznikowego zależy od tego, w jakich warunkach jest przechowywany, w chłodnym, suchym miejscu może być przetrzymywać nawet 12 miesięcy. Do produkcji oleju słonecznikowego wykorzystuje się pestki słonecznika. Jeden słonecznik posiada aż do 2000 pestek w okresie kwitnienia. Rafinowany olej może wytrzymać nawet dłużej. Smak oleju jest troszkę orzechowy, a jego kolor albo jasny albo zbliżony do ciemnej żółci. Rafinowany olej jest w smaku raczej neutralny. Z powodu swojego żółtego koloru olej słonecznikowy jest chętnie wykorzystywany w produkcji margaryny. W większości kuchni olej słonecznikowy jest niezbędnym składnikiem do przyrządzania potraw. Może być stosowany z powodzeniem do sałatek, zimnych dań i gotowanych na wolnym ogniu potraw z warzyw. Rafinowany olej może z kolei być używany do pieczenia, smażenia i frytury. Na rynku można znaleźć także bio wersję tego oleju, który sprawdzi się do podgrzewania potraw. Olej roślinny nie jest tylko przeznaczony do kuchni, lecz również wykorzystuje się go w terapii leczniczej. Współcześnie wykorzystuje się olej słonecznikowy także do produkcji biodiesla i w celach farmaceutycznych lub technicznych.

Kuracja olejem słonecznikowym

Celem kuracji olejem słonecznikowym jest pozbawienie z organizmu trucizn i oczyszczenie ciała z niepożądanych substancji. Regularne stosowanie oleju słonecznikowego wspiera kurację diabetyków, chorych na schorzenia związane z nieprawidłowym funkcjonowaniem serca i olej słonecznikowy posiada zdolność obniżenia poziomu cholesterolu we krwi. Olej pomaga na kaszel, katar, chrypkę, ponieważ działa wykrztuśnie. Może być stosowany także w przypadku osłabienia perystaltyki jelit. Tłuszcz roślinny można używać podczas masaży i wcieranek, przede wszystkim w przypadku wystąpienia przesuszonej skóry. Olej słonecznikowy znajduje więc szerokie zastosowanie jako zdrowy rośliny olej albo w kuchni, albo w leczeniu czy pielęgnacji ciała.